501 (edited by tirotet 2010-03-31 08:57:00)

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

A gersi dati Damsko wani poti wan Bigi Sranantongoman na wan sei

'Den kraka fu ibri makandrasani / De ruggegraat van elke cultuur'
van Kwasi Drs. M.F.R. Koorndijk.

A buku disi na wan sabi buku (wetenschappelijk boek) di a sabiman (wetenschapper) KWASI KOORNDIJK skrifi.

Ini a buku disi Kwasi e broko wan lansri (lans) gi Sranantono. Kwasi skrifi a buku disi ini tu tongo, Sranantongo nanga P'tatatongo. Na a wan a skrifi en tori na ini Sranantongo, efu yu fringi yu ai go na trasei dan a brokobroko gi a leisiman ini P'tatatongo san a skrifi ini Sranantongo leti na abrasei.

Op de omslag van zijn boek staat onder andere dit:

Het is mogelijk om in het Sranantongo een complete wetenschappelijke verhandeling te schrijven met een correcte vertaling van de wetenschappelijke begrippen. De bedrijfsantropologie is het kader waarbinnen het artikel moet worden gezien. Alle gebruikte technische termen uit de psychologie, antropologie en ogganisatiekunde worden ook in het Sranantongo vertaald.

Deze tweetalige studie (Sranantongo en Nederlands) is uniek in de geschiedenis van het Sranan.

Martin Koorndijk heeft in Brazilië management gestudeerd. Hij is tenslotte AFGESTUDEERD aan de Vrije Universiteit in de sociale-culturele wetenschappen, variant bedrijfsantropologie

'Den kraka fu ibri makandrasani' drs. Kwasi Koorndijk,
ISBN 90-75594-01-1

BAKAWORTU (nawoord)

Fu san ede mi skrifi a pisi disi / Waarom heb ik dit stuk geschreven?
Mi skri a tori disi, bikasi mi no man bribi dati wan tu sma wan bigin nanga Sranantori na HOGESCHOOL fu AMSTERDAM, ma mi no si efu yere dati den suku fu BONDRU nanga KWASI KOORNDIJK fu kan du dati moro bun / Ik heb dit verhaal geschreven omdat ik niet wil geloven dat een paar mensen iets aangaande Sranantongo aan de Hogeschool van Amsterdam gaan beginnen, maar dat ik nergens gehoord of heb gelezen dat men geprobeerd heeft om dat samen met Kwasi Koorndijk te doen en wel beter te doen.

Fa yu kan libi wan BIGI FISI leki KWASI KOORNDIJK na wan sei efu yu wani OPO SRANANTONGO.

Tirotet

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Naar aanleiding van de discussie over de Surinaamse talen.

Het is triest dat men er vanuit gaat, dat de autochtone bevolking van Suriname niet zelfstandig is en zichzelf niet kan regeren. Als je b.v. kijkt naar Machu Picchu, het Inca imperium , het Maja koninkrijk en de Azteken cultuur. Er waren landbouwtechnieken, stedenbouw en geneeskunst - heel hoogstaand, waar men hier nog amputeerde,  bleek het daar niet nodig b.v.
In Jamaica hebben de ex slaven wel autonomie. D.w.z, eigen politie, eigen regering, eigen economie, kortom, ze worden niet overgeleverd aan halers cultuur, die niet van hen is en daardoor zijn land vernietigd. Iedereen weet dat dit fout zal lopen, want de jonge autochtone mannen en vrouwen zullen het niet nemen dat ze permanent door emigranten worden overheerst. Ze horen hun eigen stuk land te hebben en hun eigen economie, niet door emigranten gedicteerd en overheerst. [Zelfstandigheid zoals de  Verenigde Natie's  al tot twee maal toe hebben aanbevolen.]

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

LAWMAN nanga lawman-datra

'De gek of geestesgestoorde en de psychiater', ja dat is de vertaling van de kop 'lawman nanga lawman-datra'.

Efu yu leki Sranan e leisi ala dei san e p'sa ini a kondre disi dan yu sa denki dati dati wan lo sma ini a kondre disi EDE no e wroko bun, dati den skefti. Ma efu wi e leisi den Sranan koranti tu, dan un no kan strei dati Sranan no e tan na baka tu nanga bun frekti tori. Leki eksempre den owru man di e misbruik bun yongu pikin nanga den furu sma di e kiri densrefi. Noya so na den Sranan skowtu e du dati. Moro nanga moro skowtu e beri schot nanga den eigi pipa go na ini den ede. Ai boi, dan yu musu law trutru fu du dati.

Dan unu kan aksi unusrefi disi: den lawman-datra, den bonuman, den pandit en go so moro fara no kan du wan sani na a problema disi? Misrefi no sabi. Kande wan fu unu sabi?

Dyaso ini P'tata a lawman-problema seti trafasi. P'tata lai lawman-datra nanga kra-datra efu zielenknijpers. Sontron yu no e siki na yu ede, ma den lawman- nanga kra-datra e sorgu dati yu kon law.

Moro furu nanga taki den e suku fu betre yu te den law yu kaba.

Un no si dati dyaso ini Blanda sma no e frede fu lawman, dati yu kon taki fu den lawman fu Sranan. Efu yu si wan lawman e kon drape ini Sranan, yu kan bigin lon.

Wan trutru lawman nowansma no kan yepi moro, no a moro bun lawman-datra, no a moro bun bonuman, srefi no a moro bun pandit.

Tirotet, svenska later op dag zal ik reageren op de reactie, meer nog over de onderdelen Surinaamse talen, de Maja-cultuur en dat van de Azteken

504 (edited by tirotet 2010-04-01 14:01:42)

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Eindhoven

Gisterenavond weer heel veel geleerd aangaade STRAATTAAL en wel tijdens een WORKSHOP voor studenten van Hogeschool van ROTTERDAM. Een Workshop georganieeerd door het Surinaamse Mentoraat MAKANDRA van genoemde hogeschool. Men zou het niet denken, maar toch volgen om en bij 1400 Surinaamse studenten een opleiding aan Hogeschool van Rotterdam.

In het kort komt de doelstelling van 'Makandra' hierop neer: 'Makandra wil het gevoel van 'thuis-zijn' creëren. Makandra en de studenten staan voor 'elkaar'. Dit is de achterliggende gedachte voor de keuze van de naam 'Makandra', wat Surinaams is voor 'SAMEN'of 'MET ELKAAR'.

En nu terug naar 'Eindhoven'.

In het tweede gedeelde van de workshop heeft Ayudra, hij was gevraagd om een Workshop over STRAATTAAL te geven, aan de studenten gevraagd wat 'Eindhoven' in de huidige straattaal betekent.

Toen het antwoord te lang uitbleef, schoot Ayudra te hulp en wel met het voorbeeld 'Michael Jackson Eindhoven now' en toen begon het bij de studenten te dagen en gaven ze antwoorden als 'Michael Jackson is dood; Michael Jackson skrep, a man sribi', 'a man lusu'.

Nog een voorbeeld: Een Surinaamse jongeman tegen zijn vriend: jongu, a nyun planga di yu bai tranga (jongen, die nieuwe plank die je hebt gekocht is sterk).

De vraag van Ayudra: wat bedoelt de ander met 'planga'? Dit wisten een paar studenten wel, 'planga' betekent in straattaal 'BRIL.'

Ook deze twee straattaal-woorden vond ik mooi en wel straattaal-woorden die in de vijftiger jaren van de vorige eeuw in Suriname zijn ontstaan, het betreft leenwoorden uit het Sarnami Hindi, te weten 'chala' en 'gore mar'.

Als iemand toen op het punt stond om weg te gaan, riep hij zijn Afro-Surinaamse vrienden toe: 'mi o chala', 'mi o lusu', 'ik ga weg'.

Met tal van voorbeelden heeft Ayudra laten blijken dat straattaal niet iets van DEZE tijd is, maar dat straattaal van alle tijd is.

Tirotet, in het eerste deel van de WORKSHOP heb ik een analyse gegeven van het ontstaan van creolentalen in het algemeen en van het Sranantongo in het bijzonder.

Tirotet, now mi o aksi un wan brik, ma un no musi aksi mi efu na wan bigi brik efu wan pikin brik

505 (edited by tirotet 2010-04-02 08:34:39)

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Goede Vrijdag, de kruisiging van Jezus, en het ongeloof v/d SLAAF

Ja, beste mensen, het is vandaag Goede Vrijdag en deze dag vraagt van mij om in de pas te lopen, meer nog omdat ik ANITRI ben, dus EBG-er.

Het verhaal gaat over Goede Vrijdag, meer nog over de kruisiging en de wederopstanding van Jezus Christus en het ongeloof van de ZOUTWATER-SLAAF wat beide zaken betreft.

Nederland is het volk van kooplui en dominees

Het bovenstaande moet ik eerst WAARmaken om mijn verhaal aannemelijk te maken. Tijdens het Europeaniseringsproces (de tijd dat de blanken zo maar de landen van o.a. de indianen afpakten en daar koloniën van maakten) pikten de Nederlanders en de Engelsen Suriname afwisselen van elkaar af. Middels o.a de plantage kolonie (het markt- en stapelrecht) heeft Nederland laten blijken het land van KOOPLUI te zijn.

Maar tegelijkertijd brachten ze de arme slaven en de indianen ook het GELOOF door ze te kerstenen, de kerstening was het werk van de missionaris, zeg maar de DOMINEE.

De zoutwater-SLAAF

In het begin van de slavernij woonden twee soorten slaven op de plantages, te weten de ZOUTWATER-slaaf, dat is een slaaf in AFRIKA geboren en gedeporteerd naar Suriname, dus de slaaf die alle Afrikaanse zeden en gewoonten van het land van herkomst kende.
De taal die de zoutwater-slaaf bij aankomst in Suriname sprak, werd KONDRE tongo genoemd, ofwel de taal van zijn geboorteland.

Op de plantages woonden ook slaven die in Suriname op de plantages geboren waren en die spraken Sranantongo, deze slaven waren allemaal door de missionaris gekerstend of bekeerd en hadden zij het geloof in GOD en de BIJBEL aangekomen.

'Den no kiri en bun' of 'Ze hebben hem niet goed gedood'

Terug naar zo een ZOUTWATER-slaaf van de plantage Roosenburg en wel in het jaar 1762 toen meer dan 50% van slaven zoutwater-slaven waren.
Ini Pina-wiki (Lijdenstijd) verscheen er een missionaris op plantage Rosenburg en vertelde om zieltjes te winnen de slaven het verhaal  van de KRUISIGING en de WEDER-OPSTANDING van Jezus.
De missionaris vertelde de slaaf in het Sranantongo het volgende:

Srafu, arki bun: tapu Goede Vrijdag den poti Jezus na wan Kroisi, ai den kroisi en (de KRUISIGING van JEZUS), ai den kiri en, ma yu si Paska (PASEN) dan a opo baka, ai boi, Jezus wiki, a opo baka (de WEDERopstanding van JEZUS).

Een van de zoutwater-slaven keek de missionaris vol ongeloof aan en vroeg hem het verhaal van de kruisiging en wederopstanding van Jezus nog een keer te vertellen. De missionaris die toen meende dat de slaaf God en de Bijbel had aangenomen, vertelde het verhaal nog een keer.

Het antwoord van de slaaf daarop was: DAN DEN NO KIRI EN BUN (dan hebben ze hem niet goed gedood).

Deze slaaf met zijn AFRIKAANSE goddiest kon maar niet geloven dat een DODE kon OPSTAAN, voor hem was dood ECHT dood.

Tirotet, dit verhaal heb ik als voorbeeld aangehaald tijdens de Workshop die ik afgelopen woensdag voor o.a. Surinaamse studenten van HOGESCHOOL van ROTTERDAM heb mogen verzorgen.

Ik verhaal komen twee wezenlijke zaken tot uiting en wel (1) TAALverwerving (de zoutwater-slaaf moest en het Sranantongo leren) en (2) de kerstening van de slaaf, dus het Christelijke geloof aannemen en dat is weer een ander proces. Je moet namelijk het eigene loslaten voor het Christelijke.

Aan de hand van o.a. dit voorbeeld heb ik laten blijken hoe de creolentaal Sranantongo is ontstaan en wat voor acculturatie-proces daarmee gepaard is gegaan.

Tirotet, ik wens jullie ALLEMAAL een Vrolijk Pasen!!!

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Joyce,

Niet alles is te bevatten, kennelijk ook dat van de eieren niet.

Wie weet, misschien weet Joods het, dan het maar aan Joods vragen.

Tirotet

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Welke betekenis hebben paaseieren?

Paaseieren symboliseren nieuw leven. Wanneer een ei wordt uitgebroed komt er immers een kuikentje uit. Het Paasfeest is bij uitstek het feest waarin het gaat om de overwinning op de dood en nieuw leven dat gegeven wordt.
Jezus is waarlijk opgestaan!

'Ik verafschuw wat u zegt, maar ik zal uw recht het te zeggen met mijn leven verdedigen.
Voltaire

508

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Voorjaars feesten zijn vooral in de EU bekend. Bijna elk land heeft vanuit een ver verleden wel dergelijke symbolen. Omdat het Christendom vooral in de EU tot ontwikkeling kwam zijn veel van de oude tradities opgenomen. Sterker nog vaak is de christelijke kalender er op aangepast.
Kerst is midwinter met de kerst boom, de zonne wende werd vereerd.
Pasen de geboorte van lammetjes, etc. De konijnnen die massaal achter elkaar aan rennen, etc.

De oude katholieke kerk was zo slim haar feesten met de heidense kalender samen te laten vallen zodat de feesten door konden gaan en sociale onrust voorkomen werd.

Je nabestaanden herinneren je niet om je rijkdom maar om je prestaties en realisaties.
DEEDEEDBEE NÉÉ

509 (edited by tirotet 2010-04-02 19:54:56)

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Twee keer de aap uit de mouw

Joyce, zo zie maar, niet Joods is met het antwoord op 'je' paaseieren komen aandragen, maar HS en NEUS hebben in het antwoord voorzien.

Mocht je de antwoorden niet toereikend vinden, dan zal ik zelf de stoute schoenen aantrekken en op Joods afstappen en het aanwoord op je 'paasei' vraag zelf aan hem vragen. Wie weet, weet JOODS het exacte antwoord op je vraag dan wel.

Tirotet

510 (edited by tirotet 2010-04-03 09:22:04)

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Puru bruku, weri bruku (Het is lood om oud ijzer)

Het geen hier boven staat is Surinaamse ODO of spreekwoord en wel met betekenis.

'Puru bruku, weri bruku' betekent letterlijk 'Broek uittrekken, broek aantrekken.'  Als je dat constant achterelkaar doet, dan ben je GEK bezig, je komt geen stap vooruit. Een ander Nederlandse uitdrukking die ongeveer hetzelfde betekent is 'Water naar zee dragen' of zinloos bezig zijn.

PURU ( en nu zal ik cieren uit het Prisma Sranantongo woordenboek van Gracia Blanker).

Puru 1 ww 1 weghalen; wegnemen; benemen; eruit halen * puru wan manya na a bon - een mango plukken * yu puru a moni? - heb je het geld (investering) eruit gehaald * puru a lostu - de lusten bevredigen * mi o puru don gi yu - ik zal je van domheid profiteren  * a e puru smoko - de vonken vliegen er vanaf * a e puru smoko - hij is woedend * a pkin disi e puru tifi - dit kind krijgt tanden * puru en - stop hem (bij sport , de man of de bal * hari puru - oogsten; maaien; a  hari den koro puru - hij oogstte de kool * puru wansma na wan nowtu - iemand uit de hood helpen * puru w'wiri gi - flink de warheid vertellen * puru wansma bere kon na doro - iemand verraden * puru bere - aborteren * puru kon na doro - verklappen; naar buiten brengen * yagi puru - verdrijven; wegjagen * puru krosi - uitdoen; uittrekken; puru bruku, weri bruku * puru l'lei kon na leti - ontmaskeren * puru n'nyan ini wan preti - opscheppen *Nuna e puru n'nyan - Nuna schept het eten op * mi o puru maniri gi yu - ik zal je dat afleren * mi o puru a fasi dati gi yu - ik zal je dat afleren * mi o puru dati gi yu - ik zal je dat afleren * b'bari puru - met kracht en overtuiging zingen * puru fatu - enthousiast dansen

Tirotet, in deze heb ik willen doorgeven wat een enkel Sranantongo woord als 'PURU' niet allemaal kan betekenen. Ik heb het in deze over doorgeven, omdat de BRON het Prisma Sranantongo woordenboek van drs. / dra. Gracia Blanker is.

Het Sranantongo is een PRACHTIGE taal, omdat je met één en hetzelfde woord alle kanten op kan, als voorbeeld het woord 'PURU'

JOYCE, ik werp nu een blik hierboven en ik zie onder je nickname een geweldige 'Indiase verschijning', maar dat nu terzijde. Wat de anderen wel hebben kunnen VERHELDEREN  is dat van het 'PAAS EI' dat je gisteren ten tonele hebt gevoerd, ik kon het 'ei' echter niet gelijk plaatsen, ik wist bij GOD niet waar je dat 'ei' had weggehaald.

HS en NEUS hebben voor ons BEIDEN licht in de duisteris weten te brengen, dus zand erover, maar ik zal voor de zekerheid toch JOOST melden, dat hij, mocht hij het antwoord weten dat hijzelf, dus JOOST mag het weten

511 (edited by tirotet 2010-04-03 12:14:30)

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

No bumui, efu yu bumui yu o suku mi nanga trobi, dun un kan broko
(Bemoei je je niet mee, bemoei je je wel mee, dan kunnen we ruzie krijgen, kunnen wij zelfs vechten)

Sranantongo en vertaling
Dit omdat het mij is opgevallen dat een ENKELING ons 'WERK' op Forum Waterkant loopt te verzieken en wordt die persoon, lees ik her den der, dat niet in dank afgenomen.

Wan kari / een oproep

Mi e bari taigi a man dati a no musu prei broko-bana, bikasi efu a no luku bun wan trawan kan broko en futu en dan prei kan tapu wantron. Dus, suma man, taki nanga a man, meki a prei a prei fa a prei musu prei.

Efu a prei e prei fu a prei musu prei, dan a prei switi fu prei.

Tirotet, mi lobi prei, misrefi lobi prei a prei disi, ma mi lobi a prei te a prei e prei switi, dus sondru dyugu-dyugu nanga sondro trobi-trobi; ai boi, sondro mandi-mandi!

Tirotet

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Pina-wiki (Lijdensweek)

Mi feni dati den tu dei disi trawan fu unu e du muilik.
Sofasi wi e pori a Paska disi gi trawan.
A moro bun un seki anu now, kande tamara nanga tratamara (Eerste en Tweede Paasdag) sa waka bun gi ala Srananman.

Tirotet

513 (edited by tirotet 2010-04-04 10:34:27)

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Paska (Pasen)

Ontstaan van Herrnhut
In het begin van de 18e eeuw werden de Protestanten in Moravië  en Bohemen om hun geloof vervolgd. Velen van hen vluchten naar Duitsland, waar zij een veilig toevluchtsoord vonden in Saksen, op het landgoed van de Graaf von Zinzendorf. Zij vestigden zich zich rondom een hoede- of weideberg, een plaats waar boeren hun vee dikwijls heen brachten en noemden hun nederzetting: Herrnhut.

Verkenners
De Graaf von Zinzendorf begon toen kolonisatie-plannen te overwegen. Eén van zijn vrienden, Spangenberg , opende daartoe in Nederland de onderhandelingen. De onderhandelingen verliepen gunstig, Spangenberg wist toen zelfs vrije overtocht te bedingen voor Moravische emigranten.
Zo kwamen in 1735 de EERSTE broeders in SURINAME aan. Georg Piesch, Georg Berwig en Heinrich Cristof van Larisch. Dit waren de z.g. verkenners. Zij brachten na hun terugkeer rapport uit te Herrnhut over de toestanden in Suriname. Dit luidde, dat het werk in Suriname grote moeilijkheden op opleveren, maar dat niettemin het brengen van het Evangelie onder de Afrikaanse slaven, de Indianen en, Marrons  en zelfs onder de blanken, DRINGEND noodzakelijk was.

Herrnhutters
Zo is Suriname ook een arbeidsterrein geworden voor de Herrnhutters.

Het werk van de zendelingen was moeilijk, want de planters beschouwden HUN slaven als DIERLIJKE wezens en hadden bezwaar tegen de prediking van het Christendom, dat elk mens als schepsel van GOD beschouwt

Eerste Marron gedoopt
In 1771 werd Arabie, zoon van een stamhoofd, als eersteling gedoopt.

Stichting van de zendingsfirma en de grote stadskerk
In 1767 werd de bekende Zendingsfirma de huidige KERSTEN)  gesticht onder leiding van Christoph Kersten.
In 1778 werd te Paramaribo de eerste Herrnhutterkerk gebouwd, later verbouwd tot de huidige Grote Stadskerk.
Reeds in 1760  gaf gouverneur Crommelin hun officieel toestemming om het zendigswerk in de stad uit te oefenen.

Voor mijzelf is het volgende belangrijk. Ik heb mijn mulo-onderwijs op de Graaf von Zinzendorf te Paramaribo genoten, genoemde school is 1928 begonnen, ik heb zelf in de zestigerjaren op de Graaf gezeten. Eind zestiger jaren ben ik op de Spangenberg in Nickerie mijn onderwijsloopbaan begonnen. Dus ben ik, nog steeds, een echter Herrnhutter.

Het Jeugdcentrum
Dit centrum is onder leiding van Drs G. J. Graafland in 1954 opgericht. Het was bedoeld voor sportbeoefening voor de JEUGD.
Ik heb VELE uren in het Jeugdcentrum doorgebracht, meer nog in de vakanties als verschillende buurtvoetbalverenigingen in het JEUGDCENTRUM tegen elkaar uitkwamen.
Mijn club wan toen UNITAS van De Boerboiti nanga Kwattapasi, trouwens deze UNITAS is nog steeds mijn (jeugd-)CLUB.

Tirotet, desgewenst bedoeld als voeding voor het historisch besef

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Zwerver

Vandaag, heel even in mijn stamcafé, vroeg een vriend mij wat het woord 'ZWERVER' in het Sranantongo betekent.

Ik moest even daarover nadenken, maar kwam met de betekenis 'YAYO-LIBI', maar zelf vond ik deze betekenis niet afdoende, het lijkt alsof in deze de vlag de lading niet dekt.

Vandaar deze vraag aan mijn HULP-TROEPEN.

Wat is de hedendaagse Sranantongo betekenis van 'ZWERVER.'

Dit los van de andere betekenissen van 'wakaman', 'lasra' , 'laster' of 'yayolibi.'

De Surinaamse zwerver moet nu een bij-de-tijd-naam hebben.

Wie kent deze 'nieuwe' Sranantongo namen van 'ZWERVER?'

Tirotet, nu met een vraag!!

515

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Ik zou de vraag om willen draaien. (Onder)Kende wij vroeger wel het soort zwervers zoals we dat nu kennen.

Waarschijnlijk bestond het begrip en daarmee een eigen naam nooit?

Je nabestaanden herinneren je niet om je rijkdom maar om je prestaties en realisaties.
DEEDEEDBEE NÉÉ

516 (edited by tirotet 2010-04-05 06:06:25)

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Den zwerver fu now ini Sranan a no den zwerver fu fosi.

Ik heb deze bijdrage inmiddels een kop gegeven en nu zal ik erover gaan denken hoe het komt dat de zwervers van nu HELEMAAL niet te vergelijken zijn met de vroegere Surinaamse zwervers.

Kunnen wij, wat de zwervers van nu aangat, de lading met deze Surinaamse ODO dekken:

Ba suku, Ba feni, Ba tyari, ofwel 'Eigen schuld, dikke bult.'

Tirotet, mocht de tegenwoordige zwerver in Suriname een andersoortige zwerver zijn, dan moeten wij deze nieuwe zwervers een bij deze tijd passende naam geven.

Tirotet

517

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Lijkt mij ook. Door de tijd komen er steeds nieuw begrippen die in de taal hun tegenhanger moeten krijgen. wink

De vraag is dan in de eerste plaats wie kan een goede klassificatie van zwervers (incl. door de tijd) geven. Als die er is is het vinden van een naam meestal niet lastig.

Overigens. Dergelijke klassificaties vinden gewoonlijk dagelijks plaats in het werkelijke leven. Mensen onderkennen een nieuw fenomeen en geven het een naam. Taalkundige-sociologen gaan bv opzoek naar het eerste voorkomen van begrippen als wakaman en hosselaar. Begrippen die naar mijn vermoeden pas na de afschaffing van de slavernij ontstaan zijn.

Je nabestaanden herinneren je niet om je rijkdom maar om je prestaties en realisaties.
DEEDEEDBEE NÉÉ

518 (edited by tirotet 2010-04-05 14:42:11)

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

SOKO-SOKO wani taki "sma sondro maniri" / Soko-soko betekent 'mensen zonder manieren."

Een synoniem van 'soko-soko' is 'pondobasi' (veerbaas).
Nederlandse betekenissen voor de woorden 'soko-soko'  en 'ponobasi' zijn:  lomperik, kinkel, schoft, aso en hufter

Nu terug naar, mogelijke (nieuwe) synoniemen voor het Surinaamse equivalent van het woord zwerver.

Elke taal leeft en daardoor komen er elke dag nieuwe woorden voor in een taal. Maar dat wil niet zeggen dat elk bedacht woord gedragen zal worden de sprekers, door de bevolking.

Een prachtig voorbeeld van een bedacht Surinaams woord is het woord 'PIPEL' van de dichter TREFOSSA of Henri de Ziel. Tot over zee kennen de Surinamers de betekenis van het woord 'PIPEL.'
In dit geval is de bedenker van het woord bekend, meestal is de bedenker niet bekend. Neem het Surinaamse woord 'doekoe / duku', dit woord heeft de Dikke van Dale gehaald en zit stevig verankerd daarin, maar niemand weet wie het woord 'doekoe' in de betekenis van geld heeft bedacht.

Met genoemde voorbeelden wil ik aangeven dat niemand ervoor gaat zitten om een nieuw woord te bedenken of te maken.

Neem als voorbeelden de vele bijnamen in Suriname gebruikt, bijvoorbeeld 'Tin Pontu', 'Pinda Kasi', 'Bigi-bele-Joosje', 'Wij-gaan-zwemmen', 'Staret', 'Max(i) Silinder' en go so moro fara.

Wat hedendaagse namen van de Surinaamse zwerver betreft, zoek ik naar een naam die EENDUIDIG is voor de Surinaamse zwerver.

Neem het in hergebruik nemen van de woord 'soko-soko' van Jurgen Rayman, waar men zich nu ook moge bevinden en men hoort het woord 'soko-soko' dan assioceert men het woord met Jurgen Rayman.

Tirotet, ik zoek dus HET Surinaamse equavalent van het woord 'zwerver', dus een woord dat elke Surinamer aan de Surinaamse zwerver doet denken, het liefst een Sranantongo woord

519

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

@tirotet

Je schrijft altijd lange epistels waardoor de essentie ondersneeuwd.

Begrijp ik het goed dat je oproep naar mensen om a.u.b. Sranan woorden die de betekenis zwerver hebben en aan te geven wat de betekenis van dat specifieke woord is. Bv . een onschrijving als een zwerver zonder vast woon en verblijfplaats en zonder vast werk. Dit om zo'n begrip af te kunnen zetten tegen bv een losse arbeidsmigrant.

Je nabestaanden herinneren je niet om je rijkdom maar om je prestaties en realisaties.
DEEDEEDBEE NÉÉ

520 (edited by tirotet 2010-04-05 21:21:56)

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Reduplicacies in het Sranantongo

Taki & takitaki
Voorbeelden:
Mi driktoro e taki! - Mij directeur praat (geweldig)!
Mi drikroro e tak'taki a eri dei! - Mijn dieecteur kletst de hele dag!

Waka & wakawaka
Voorbeelden:
Luku fa mi manpikin e waka ! - Kijk hoe mijn zoon (statig) loopt!
Luku fa mi manpikin e wakawaka! - Kijk hoe mijn zoon slentert.

Wasi & wasiwasi
Ai boi, yu wasi yu skin! - Zeg eens jongen, je bent goeg gebaad!
Ai boi, agen yu wasiwasi yu skin! - Zeg eens jongen, alweer heb je een vluchtig bad genomen.

REDUPLICATES zijn verdubbeling van woorden, en wel een veelkomend verschijnsel in West-Afrikaanse talen.

Als het woord verdubbeld wordt, krijgt het een heel andere betekenis, zie mijn voorbeelden 'takitaki', 'wasiwasi' en 'wakawaka'.

Dat geldt trouwens voor de reduplicatie van 'sokosoko' dat lomperik, aso of schoft betekent.
Het woord 'soko' zelfs betekent primitief, onbeschaafd of ongemanierd

Tirotet, het bovenstaande is kort en krachtig gebracht.

Nu kort en krachtig: WIE kent het Sranantongo woord voor ZWERVER? Het liefst de betekenis van ZEER recente datum!!

Tirotet

521

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

wink

Je nabestaanden herinneren je niet om je rijkdom maar om je prestaties en realisaties.
DEEDEEDBEE NÉÉ

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Lomp (SOKO)

Andere synoniemen voor lomp (soko) zijn: onhandig, onbeholpen, zeer onbeleefd, onbeschaafd, ruw, ongemanierd, dom.

Zie een scala van betekenissen voor het woord 'LOMP' of 'SOKO'

Joyce, opzich heeft een woord GEEN betekenis, maar krijgt het pas een betekenis in een context.

Laten wij samen een taalspelletje daaromtrent spelen en wel met als uitgangswoord 'LOMP.'

(1) Die man is echt lomp (ongemanierd), hij komt binnen en hij groet niet.

(2) Speel het spel goed en niet lomp (ruw).

(3) Je bent echt lomp (dom), je weet niet eens dat 1 + 1 = 2.

Joyce in elke context heb ik voor een ANDERE betekenis voor lomp of SOKO gezorgd.

En nu terug naar je vraag: wat zal Jurgen Rayman met 'SOKO-SOKO', je mag zelf invullen en daarvoor puttten uit mijn aangedragen mogelijkheden.

Tirotet, en wel spelen met taal, vandaag meer nog met de Sranantongo reduplicatie (verdubbeling) van het woord 'SOKO.'

Tirotet

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

TAKI (zeggen, praten, tak, dat) èn TAKI-TAKI (takjes, kletsen)

Het Sranantongo kent veel HOMONIEMEN,  woorden die gelijk van vorm zijn als woorden vandezelfde woordklasse, maar in betekenis daarvan fundamenteel verschillen.

Als voorbeeld 'TAKI' en 'TAKI-TAKI', maar dan in een zin gegoten.

Wie LUKT het om onderstaande Sranantongo zin in het Nederlands te vertalen??

Di a taki taki a taki fu a bon lai taki-taki, mi taki dati a e taki-taki!

Tirotet: ik hoop dat iemand mij met de vertaling van bovenstaande Sranantongo zin kan helpen.

Now k'ba mi e taigi yu grantangi (Nu al zeg ik je hartelijk dank)!!

Tirotet
Tirotet

524 (edited by tirotet 2010-04-06 19:55:51)

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Joyce, Sranantongo is meer een gesproken dan een geschreven taal.
Dit soort zinnen met veel homoniemen en reduplaties erin, gebruiken de Sranantongo sprekers VEELVULDIG in de omgang met elkaar, dus op straat of op de markt.

En nu de vertaling van de zin en wel de volgende zin:

Di a taki taki a taki fu a lon lai takitaki, mi taki dati a e taki-taki!

(Toen hij zei dat de tak van de boom veel takjes had, heb ik gezegd dat hij kletst).

Nu de taalkundige ontleding van de zin:

Di = toen
a = hij
taki = zei / heeft gezegd
taki = dat
a = de
taki = tak
fu = van
a = de
bon = boom
lai = vol zitten met
taki-taki = takjes
mi = ik
taki = heb gezegd
dati = dat
a = hij
e taki-taki = kletst.

Joy, ik laat hiermee blijken dat Sranantongo woorden vaak veel betekenissen hebben, ook zo 'SOKO' en 'SOKO-SOKO.'

Pas in een zin of in een bepaalde context krijgen specifieke woorden als 'soko', 'soko-soko', 'taki' of 'taki-taki' de juiste betekenis, het laatste geldt trouwens ook voor Nederlandse woorden.

Een voorbeeld van het laatste:

Hij zit op een BANK (zitbank) op de BANK (oever) van de rivier en ziet voor hem de BANK (financiële instelling) waar hij net geld heeft geleend.

Tirotet: Joyce, vadaar dat ik je het antwoord moest schuldig blijven, wat Rayman met soko-soko bedoelt.

Tirotet

525

Re: Het Sranan(tongo) Heeft Een Groot Verborgen Register

Soko! Soko!
 
... van de Surinaamse cultuur. Bij zijn komst naar Nederland verandert het programmaonderdeel in 'Quintis integreert'.

Na een tijd vindt hij zichzelf waarschijnlijk genoeg ingeburgerd en gaat allerlei zaken onderzoeken. Dolfijnen, dominees, eten, schuddende billen, van alles en nog wat passeert de revue in Quintis' onderdeel bij 'Raymann is laat'. Maar een ding blijft het beste hangen bij de kijkers: de kreet 'soko soko'.

Bij navraag blijkt dat veel rasechte Surinamers deze term helemaal niet kennen. Hoog tijd dus om de aanstichter van deze uitdrukking aan het woord te laten.

Om gelijk met de deur in huis te vallen, wat betekent soko soko?
"Hoera, laat het feest beginnen. Het is leuk, fantastisch."

Is het feest bij Raymann is laat?
"Zeker. Ik ben erkentelijk voor het team waarmee ik 'Quintis onderzoekt' opneem, ze zijn fantastisch. Het enige verschil met Suriname is dat ik daar veel meer verwend wordt. Dus dat kunnen ze hier nog leren, verder zijn ze super!"

Gebeurt er naast soko soko nog iets interessants?
"Ik zit sinds begin dit jaar in de televisieserie 'Van Speijk' bij Talpa, waar ik brigadier Romano speel."

Klinkt niet echt tropisch?
"Nou, ik ben juist het tropische nootje en breng toch die latin, caribbean flavour mee: de warmte, sfeer en gezelligheid."

Wat betreft die tropische inslag, houd je van latinmuziek?
"Ja, maar niet echt van salsa. Ik houd meer van merengue en de andere genres.Je komt me wel tegen in bijvoorbeeld Buleria of 's zomers bij het Strand aan de Maas. Maar ik dans alles behalve salsa, en het liefste merengue of bachata."

Heb je favoriete artiesten?
"Juan Luis Guerra, Frankie Ruiz (spontaan barst hij uit in 'Tu me vuelves loco', een hit van Ruiz), India, Marc Anthony en de Buena Vista Social Club, met in het bijzonder Ibrahim Ferrer. En Juanes vind ik ook super."

Heb je mijlpalen?
"Nou, zo lang ik kan leven en gelukkig kan zijn, heb ik niet echt een mijlpaal. Ik hoop wel dat ik kan rentenieren voordat ik dood ga."

Wat zijn je plannen?
"Ik ben van plan om een relatie te beginnen met een dame die af en toe op de radio salsa draait, ze is ook dj. Daarin wil ik mijn tijd investeren." Lachend vervolgt hij: "Misschien vind ik wel een vriendinnetje via het blad, want die dj Miss Unyk wil me toch niet hebben."

Tja, wat heb je te bieden?
"Ik ga voor je koken, maar je wilt me niet. Nee, ik maak een lekker rijstgerecht klaar met heerlijke kip en mooie snijbonen. En eventueel een pommetje."

Mmm? Ok. Wat zijn je dromen?
"Heel oud worden in een hobbelstoel met jou naast me. Serieus, ik zou heel graag de radio weer oppakken. Van huis uit ben ik namelijk radiodier, minstens 20 jaar presenteerde ik van nieuws tot spel- en kinderprogramma's, waarbij ik veel latinmuziek draaide. Verder droom ik van mijn eigen televisieshow en meer acteren. Ik zou heel graag in een mooie film willen spelen en een type acteur zijn zoals Morgan Freeman is."

Nog een laatste boodschap aan de lezers?
"Kijk iedere vrijdag naar 'Raymann is laat' en zondag naar 'Van Speijk' en blijf luisteren naar het salsaprogramma van jou (Latin Special, red.)"

Quote: Ik vind mezelf helemaal niet grappig, maar soms moet ik wel om mezelf lachen.

Makkelijk toch, gewoon Quintis zelf het antwoord laten geven ;-)

Grtz. Bally
www.sabroso.cjb.net

"I pray that the Lord may undeceive my ignorant brethren, and permit them to throw away pretensions, and seek after the substance of learning." by African-American abolitionist David Walker, in his "Appeal to Colored Citizens of the World" in 1830.