Topic: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Een taal zonder spreekwoorden, spreuken en gezegden (in het Sranantongo ODO) zou een saaie en geen sappige taal zijn, wat dat betreft is het Sranantongo een mooie en prachtige taal. Niet voor niets hebben de slaven ertoe bijgedragen dat het Sranantongo nu vol zit met ODO'S. Jammer genoeg dat veel Surinamers niet eens de letterlijke woordbetekenis van ODO'S kennen, laat staan de figuurlijke betekenis.


Met deze TOPIC wil ik een stap in die richting zetten


Ik zou zeggen 'teki yu ai, dan yu luku' (wacht maar af).


1. Sabi diri (weten / kennis is duur)
Goede raad is duur; bij problemen is vaak moeilijk een uitweg te vinden en helaas komt men te laat tot inzicht.


2. Te yu no sabi sani, yu sa gersi agu (Wie niets weet, zal de rol zal de rol van een varken op zich nemen).
Men zal je voor de gek houden.


3. Sabaku taki: 'a no nyan mi no e nyan di mi mangri so, ma na so mi tan (De reiger zei: Niet dat ik niet eet dat ik mager ben, maar zo ben ik).


In het (susa)lied 'Mati sabaku' zingt men: 'A no nyan mi no e nyan di mi mangri so (2x). Mi na mati sabaku, na sei watra mi e tan. A no nyan mi no e nyan di mi mangri so.


De reiger ziet er mager uit, maar dat wil niet zeggen dat hij slecht eet.
Pas op voor verkeerde conclusies.


Tirotet, nu heb ik mij weer een probleem op de hals gehaald en wel door de vertaling en de betekenis, want nu zullen de enkel Nederlandstaligen in actie komen.

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Yu waka faraway, yu luku na baka.


"wie ver gaat kijkt om; wijsheid komt met ervaring.



Bron; maand februari, Suriname jaarkalender 2014.


Mi bar yu!!!!



NO Bruya.

In de krant van vandaag wordt morgen de vis verpakt!!!!

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Sranantongo e waka (Het gaat goed met de Surinaamse taal)


Los van de woorden-, grammatica- en leerboeken gebeurt er in de hogere regionen van het Sranantongo heel veel en dat weer voert ons naar de hogere regionen in genoemde taal.


Om maar drie voorbeelden te noemen:


1. De scriptie (Nederlands) van de Surinaamse drs. Ethel Plet handelt over 'Taal en aspect in het Sranantongo'. In het voorwoord (blz. 1) heeft zij o.a. het volgende vermeld: Ook DANK aan TIROTET voor zijn bijdrage van het WELSLAGEN van het ONDERZOEK.


2. Promovendus is spe AYUDRA doet een onderzoek naar de etymologie van de ODO en in dat kader verleen ik hem mijn onvoorwaardelijke medewerking, dit door regelmatig lezingen (m.b.t. het onderwerp) te organiseren en wel om middels de orale traditie achter de odo's te komen, meer nog achter de etymologie van de ODO. Ik hoop zijn dissertatie of proefschrift heel gauw in handen te mogen hebben.


3. Het ODO - BOEK 'BIGISMA TAKI....' (Herkomst van meer dan 3.000 Surinaamse spreekwoorden (ODO'S) en uitdrukken) is als het ware mijn 'bijbel' als het om ODO'S gaat, derhalve zal ik wat deze topic betreft regelmatig daaruit putten.


Tot slot weer een paar odo's:


1. Sekrepatu no abi wiwiri: a kari en wefi fu kon puru loso (De schilpad heeft geen haren: En toch heeft hij zijn wijfje gevraagd om luizen voor bij hem te komen zoeken).
De verbeelding is erger dan derden daagse koorts (= een ingebeelde kwaal is vaak erger dan een werkelijke, of men heeft vaak meer last van dingen die men verbeeldt) ook: hoogmoedswaanzin hebben; de geringste wagens maken het meeste geraas; RUZIE ZOEKEN!


2. Sika taki: en lobi libisma, ma libisma lobi en tu (De luis heeft gezegd: ik houd van de mens, maar de mens houdt ook van mij).
Een sika (luis) is een hinderlijke bloedzuiger en deze ODO is dan ook van toepassing op de PERSONEN die we liever niet willen kennen, omdat hun vriendschap alleen maar gebaseerd is op EIGEN nut: onder vriendschapsschijn schuilt het ergste.


3. Mi opo doro gi skapu, mi no kan yepi kaw moro (Ik heb de deur opengemaakt voor het schaap / het schaap binnengehaald, nu kan ik de koe niet meer helpen). 
Goed gemeend, slecht getroffen; het is anders uitgevallen dan ik had verwacht, ik kan er niets meer aan doen.


Tirotet

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

1. Masra, luku den mati fu mi gi mi, ma den feanti misrefi o luku den (Heer, behoedt U mij voor mijn vrienden, over mijn vijanden zal ik zelf waken’)


2. Mati nanga mati na tu (Schijn bedriegt)


3. Te yu prakseri dati trobi keba, a noya a bigin (Als je denkt dat de ruzie gesust is, blijkt het pas te zijn begonnen).
Het is een zaak die nog gevolgen zal hebben: dat muisje zal een staartje hebben.


4. Te yu no wani odi-odi, yu no musu meki yu oso na seipasi (Als je niet steeds gegroet wenst te worden moet je jouw huis niet langs de weg bouwen.
Weet dat wie aan de weg timmert, veel bekijks heeft (wie in het openbaar werkt, wordt veel beoordeeld.
Een Engelse gezegde met dezelfde betekenis: ‘A house built on de wayside is either too high or to low’.


Tirotet

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

1. Mi na Goslar: a moro deki titei no e hari mi (Ik ben als de Goslarboot in de Suriname-rivier, zelfs het dikste touw kan mij niet wegtrekken).
Ik ben een ROTS in de BRANDING.


2. Yu mofo na grasnefi: yu koti na ala tu sei (Je bent dubbelhartig, je praat met twee monden).


3. Mi na fini keti, ma mi e tai bigi udu (Ik ben een fijne ketting, maar ik bind alle grote houtsoorten).
'Ik lijk onbetekenend als dunne ketting, maar onderschat mij niet, want ik bind ook DIK hout: SCHIJN BEDRIEGT.


Tirotet

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Respect en wel m.b.t. het internaliseren van normen en waarden


Met internaliseren bedoel ik het je EIGEN MAKEN VAN NORMEN EN WAARDEN. Mensen die thuis slecht zijn opgevoed kunnen het spoor bijster raken in de omgang met anderen en daarbij deviant of afwijkend gedrag vertonen. Vaak is het afwijkend gedrag te wijten aan de verkeerde voorbeelden in de opvoeding. Het kind ziet namelijk SLECHTE voorbeelden in de gezinssituatie als GOEDE voorbeelden en dat weer manifesteert zich, het wordt duidelijk zichtbaar in de omgang met anderen met als neven effect deviant gedrag.


Veel ODO'S gaan over slecht, dus niet voorbeeldig gedrag. Hier volgen een paar van die ODO'S.


1. Mama mofo na banawatra (Moeders woorden zijn net als de sap van een bananenboom)
Betekenis: Wat moeder zegt is altijd goed. Sla moeders lessen nooit in de wind.


2. Mama bere na nengre sipi, a e tyari bun nanga ogri (Moeders buik, baarmoeder, is net een negerschip, het draagt goed en kwaad).
Betekenis: Een moeder heeft oog en oor voor goed en kwaad van haar kinderen. Een moeder klaagt niet, maar draagt.


3. Mama na sribikrosi, a no e tapu dede, ma a e tapu syen (Moeder is een pyjama, het bedekt de dood niet, maar wel de schaamte / schaamdelen).
Betekenis: Een moeder zal je zoveel mogelijk beschermen. Bij moeilijkheden spreekt het moederhart.


4. Na a babari fu a pikin e meki mama dodoi en (Het is gekrijst van het kind dat moeder het kind in slaap wiegt).
Betekenis: Het is de macht der gewoonte (en daar gaat mijn inleiding over)


Nu het moraal van dit geheel, maar dan in twee ODO vervat:


5. No kerfi taki, wipi aksi na ini  a gogo (Kerf de tak niet in, maar hakt de boomstam af met een bijl).
Betekenis: Treedt daadkrachtig (als ouders) op.


6. Te yu kweki sneki, yu sa kisi aboma (Als je slangen kweekt zal je wurgslangen krijgen)
Als de opvoeding slecht is houd je probleemkinderen aan over.


Tirotet

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

1. Fremusu denki a pori Gado fesi, ma na en eigi fesi a e pori (De vleermuis hing ondersteboven en hoopte Gods gezicht  zo te bevuilen, maar bevuilde slechts zichzelf).
Betekenis: Wie een kuil graaft voor een ander valt er zelf in; zijn eigen glazen stuk slaan.


2. Mi na kakafowru: mi kro(o)n de na mi ede, of,
Mi na kakafowru, awansi den koti mi ede, toku mi abi mi kro(o)n of
Yu na kakafowru: yu kro(o)n de na yu ede, awansi den poti nefi na yu neki, yu kro(o)n  de na tapu yu ede.


Allemaal verschillende manieren om aan te geven dat men men de kroon op het werk zet (= schitterend voltooit) of de kroon spant (= boven anderen uitmunt).
Men kan ook zeggen dat men op zijn stuk blijft staan, dus blijft volharden.


Deze odo is in een oude 'lobi-singi' verwerkt, waaruit valt op te maken dat de haan met fiere kam in feite de mens personificeert  die trots is op zijn menselijke waardigheid. Al zet men het mes op zijn keel (moet hij de vernederingen van het slavenlot ondergaan), de menselijke waardigheid kan hem niet worden ontnomen.


Tirotet. Hieronder het lied 'kakafowru' met vertaling



Mi na kakafowru, kron de a mi ede

Mi na kakafowru, mi kron de a mi ede

Kaba wansi nefi 'a mi neki, mi kron de a mi ede.



Ik ben een haan, een kroon staat op mijn hoofd

Ik ben een haan, een kroon staat op mijn hoofd

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Niet alleen vleermuizen maar ook kikkers en verwende kleuters vertonen dit gedrag.

http://www.waterkant.net/suriname/forum … 83#p409583

Je nabestaanden herinneren je niet om je rijkdom maar om je prestaties en realisaties.
DEEDEEDBEE NÉÉ

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Een Hollandse mond


NEUS praat op welke Sranantongo topic dan ook met één MOND en wel met de NEUS-MOND ofwel de GEBREKKIGE Hollandse mond en daarom heeft NOSO (NEUS) voor mij AFGEDAAN en wel voor WELKE Sranantongo topic dan ook.


Een PASGEBOREN kind


Zelfs een PASGEBOREN kind heeft NEUS door wat diens SCHIJNHEILIGE manoeuvres in diens beheersen van het betreft aangaat, zou deze baby, als die tot praten in staat was, NEUS ervan vergewissen te kappen met diens schijnheiligheid en wel te doen voorkomen dat die VEEL kennis in HUIS heeft  qua BEHEERSING van het Sranantongo.


Nalaten


Nu zal ik nalaten dat te doen, maar als zelfs een PASGEBOREN kind NEUS doorheeft qua VERKRACHTING van zo'n mooie taal als het Sranantongo dan zou NEUS zeker bij zichzelf te rade moeten gaan om tot de conclusie te komen dat als zelfs een pasgeborene of BABY tot genoemde conclusie te komen, dat NEUS zich dat serieus moet aantrekken.


Devies


Derhalve is mijn DEVIES of leus / slogan aan NEUS om op verre afstand te blijven van Sranantongo topics, omdat hij / zij NEUS meer dan nadrukkelijk heeft laten blijken geen BAL af weten van het Sranantongo.


Nu is NEUS koppig, en niet zo'n klein beetje ook, derhalve doe ik een DRINGEND verzoek aan NEUS om de nodige distantie te houden van Sranantongo bijdragen.


Tirotet (voortaan zal ik NEUS op deze topic in het Sranantongo toespreken)!

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Waarom vraag je Neus niet om met je te trouwen  pffffffffffffffffffffffffffff

11 (edited by *Cinny* 2014-02-19 21:13:52)

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Ik dacht kom ff een boeiende odo checken maar je ouwe mond zit maar vol met NU weer Neus dan weer die dan weer die, heb je verdorie niets nuttigers te doen, bv on topic blijven in je EIGEN topic notabene.



slapjanus

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

http://www.waterkant.net/suriname/forum … 74#p409674


Eerst mijn topic vervuilen en dan zijn eigen topic in NL vervuilen.  wink  big_smile


Als het niet zo triest was kon ik er om lachen.

Je nabestaanden herinneren je niet om je rijkdom maar om je prestaties en realisaties.
DEEDEEDBEE NÉÉ

13 (edited by tirotet 2014-02-21 21:12:01)

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

NEUS, deze topic wordt TOPIC nummer drie die ik (IN KORTE TIJD) zal verwijderen. Jij hebt nooit de intentie om op de Sranantongo topics een minieme bijdrage in het Sranantongo te leveren, waar je op uit bent, ook hierboven, is enkel de Sranantongo topics te verstieren (door vervelend gedrag te verpesten), sterker nog om zeep te helpen.


Een handje helpen


NEUS, ik ga je daarbij een handje helpen door ook deze topic uit haar lijden (door jou veroorzaakt en altijd met 'yu pirtifi' / je grijns, zoals hierboven in bijdrage #11) te verlossen.


En nu de ODO'S, want daar staat deze TOPIC voor NEUS


1 Papa no e kiri pikin, ma pikin e kiri papa (Vaders doden / vermoorden de kinderen niet, maar kinderen doden / vermoorden vaders).
Verklaring: Goed met kwaad vergelden.


2 Pikin abi fu swari san mama e taki (Kinderen moeten slikken wat moeder zegt).
‘Een kind hoort altijd te doen wat de moeder zegt’: zo de moeder is, is de dochter.


3 Mi na tapubere: na mi den kari kriboi pikin fu doti (Ik ben het laatste kind (ik heb de baarmoeder afgesloten; mij noemen ze het laatste kind van de grond / bodem).
Verklaring: Een ‘tapubere’ is het laatste kind, de Benjamin in huis. De betekenis is hier: de laatsten zullen de eersten zijn; zelfkennis is goud waard.


4 Ala pirtifi a no lafu (Niet elke grijns is een lach).
Betekenis: Schijn bedriegt


Tirotet

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Bobbi na fu uma, maar tumusi bigiwang e kiri pikin.

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Paraman, een prachtige ODO, ik completeer het met de betekenis, maar eerste de letterlijke vertaling.


De vrouwenborsten zijn van  (horen bij) de vrouw, maar te grote borsten kunnen het kind doden.


De betekenis: Overdaad schaadt.


Nu nog een ODO over bobi (vrouwenborst)


San mama nyan, pikin sa feni na bobi.
(Wat de moeder heeft gegeten zal het kind aan de borst vinden).
Iets met de moedermelk (paplepel) binnenkrijgen. Hij heeft een aardje naar z'n vaartje.


Tirotet

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

1. A srefi tiki di naki weti / blaka fowru, sa naki blaka / weti wan tu (Dezelfde stok die de witte / zwarte kip heeft geslagen zal ook de zwarte / witte slaan).
Betekenis: Heden ik, morgen gij; wie een kuil graaft voor een ander valt er zelf in.
In Guyana en op Jamaica en Haïti heeft men het erover dat dezelfde stok die een zwarte hond slaat, ook een witte kan slaan: wat de ene bevolkingsgroep of klasse overkomt kan ook de andere overkomen.


2. Taki reti a no asranti (De waarheid zeggen is geen brutaliteit)
Betekenis: Oprecht spreken, de waarheid zeggen is geen brutaliteit


3. Taki reti no broko mama fo-ai (Oprecht spreken breekt moeders oogpupil niet)
Betekenis: De waarheid zeggen is geen schande.


4. Obia a no fu yu, no spiti na ini (Het magische geneesmiddel is niet van jou, spuug niet erin)
De betekenis: Steek je neus niet in andermans zaken; schoenmaker houd je bij je leest.


5. Taki a noti, ma a skrifi na basi (Praten is niets, schrijven is de baas).
Betekenis: In de moderne wereld geldt dat niet het gesproken, maar het geschreven woord geldt.


Tirotet

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

ODOLOOG (in spe, toekomstige odoloog)  AYUDRA


Ik heb vaker verteld dat veel Surinamers zich verdiepen in aspecten van de Surinaamse taal, zo is drs. Hesdey Pigot voornemens te promoveren in de orale traditie (mondelinge overlevering) van het Sranantongo en is drs. Ayudra promovendus in spe wat de ODO betreft en zal hij uiteindelijk daarin promoveren.


Nu hebben beiden (Pigot en Ayudra, kweekschoolvrienden van mij), in Arnhem uitgeweid over de genoemde aspecten, maar omdat deze topic over de ODO gaat zal ik drs. Ayudra in deze ‘aan het woord laten’. Zijn dissertatie of proefschrift zal uiteindelijk over de ETYMOLOGIE  van de ODO handelen. In dat kader heeft hij (een paar keer) voor een volle zaal in TORI OSO Arnhem als volgt de verklaring  van o.a. de ODO hieronder gegeven


Yu kosi tingifowru a e ati krakun (bikasi ala tu abi pir’ede)
(Als je de stinkvogel uitscheldt, doet de kalkoen ook pijn (want beiden hebben een kale kop)


KABEL
Als aanzet daartoe haalde hij de KABEL (Seedorf, Kluivert en Davids) van toen aan. Kwam je aan één van deze drie dan voelden de twee anderen zich ook aangesproken, ze vormden namelijk een kabel (boezemvrienden die toen op elkaar konden bouwen). Nu bemerk ik ook een paar kabels op WKN, vooral één kabel kenmerkt deze ODO.

Tot slot de verklaring:
Als je mij beledigt, beledig je ook mijn aanhang; het zijn vogels van gelijke veren; die de schoen past trekt hem aan; wie zijn neus schendt, schendt zijn aangezicht; als het regent op de pastoor, druppelt het op de koster (= wat de hoog geplaatsten betreft, raakt de onderschikten ook).


In een fabel wordt verhaald hoe het gevecht ontstond tussen de arend aasgier toen er  toen er gestemd moest worden over wie de koning van het luchtruim zou worden. In de ontstane tweekamp werden de kopharen van de stinkvogel voorgoed eruit gepikt, maar dit is een geluk bij een ongeluk, want sindsdien hoeft hij de stinkende hoofdveren niet meer te wassen.


Tirotet

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Mi odo taki so: A moro betre mi mati mandi, mi boto no boro!
Efu bigi watra no fara mi, fala watra nanga lagi watra no sa chaar mi gwe tu.
Tee yu mati barba e brong yu nati di fu yu.
Buriki go lonto, maar a de keka fokanti.
Japjapi taki, sweef teki taki ano noti, tang ankra dat na ing.
No teki mi worong fu brong fruyti.
Bigi agu taigi piking aga, tjakung tjakung, yu na kong yu e kong. Be cool!
Na ini wi kondre, na wi na basi!!!

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Ik kom even een kwantitatieve bijdrage leveren anders kloppen Tirotets leugens niet, ik post nl het meest op wkn volgens HEM en moet hieraan natuurlijk wel voldoen dus zal snel heel veel kwantitatieve bijdragen nu gaan leveren mang.

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Yu suku e yu fini whahahaahahahahahahahaahah


omg dit valt onder kwaliteit lol

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Now a mofopisi fu mi tori, ma now nanga a powema SRANANTONGO


SRANANTONGO


Sranantongo, mamatongo,
O, wi lobi yu fu tru
Trawan wi no kari bongro,
Ma toku nomru wan na yu.
Wi ben leri yu fu Jaba,
Yere yu fu wi gangan.
Fu trowe gangan en mama,
Dati noiti wi sa du!


Wan powema fu Papa Koenders


Leki baksis: DEN EDE TRANGA!!


Den ede tranga, fu dati ede mi sa wasi gi den tu disi now  ini Sranantongo


Den TU e du muiti nomo, bikasi nomonomo den wani meki mi piki den, ma mi no e luku den na wan ai. Mi e si fu den.


Alasei pe mi si den nen opo kon na loktu, mi e tyala. Te fu k'ba den musu kon weri.


Tirotet, now mi e ari den, ma soleki un sabi den na tu babaw te a e go fu Sranantongo!

22 (edited by *Cinny* 2014-05-05 13:37:52)

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Hee je hebt de zelfde kwalitatieve bijdrage in 5 verschllende topics geplaatst, heel slim want dan weet je zeker dat het een groot aantal lezers zeker zal bereiken, wat jij post is tenminste ook leerzaam en mag best wel in 5 verschillende topics herhaald worden.


Je bent grandioos ga zo door ! Aan iemand als jij hebben we tenminste wat ja toch smile

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Efu yu no wani zeurisani dan yu no mus taki furu sani.


Als je geen gezeur aan je hoofd wil moet je niet veel kletsen.


lol JA JA ODO VAN DE DEY MANGGGG

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Lieve Tirotet ik ben zo weer terug dan ja, je moet het ff zonder mij stellen, moet mijn wagi ff apk laten keuren , no mang zet geen ogi eye voor me hoor... ik ben zo weer terug abun.
Mocht je niets gepost hebben no spang ik moet nog 500 postings waarin jij mijn naam had aangehaald beantwoorden dus komt helemaal goed no spang ja, raak niet over je toeren ik ben zsm terug..... moet wel nog een paar dingen doen hoor buiten de apk dus kan ff duren... maar zal iedereen zeggen op te schieten van het is Tirotet Project Weekje, en dat na serioesoe sani he !



Tot zo lieverd ! smile

Re: Odo (spreekwoord, spreuk, gezegde) met vertaling en betekenis

Baja ik denk dat ik je vandaag nog qua bijdragen ga inhalen mang.... ik bedoel ik ben idd op dreef zeg.... maar NU ff van mijn internet vandaag.... ff pauze, ja dat kwantitatieve maakt best wel moe yere... pfff wist ik helemaal niet dat kwantitatief posten zo vermoeiend kon zijn... mmaar we moeten jou leugenn hoog houden daar gaan we voor wink



tot zoooo smile